İlçemizde dün akşam yaşanan yol çökmesi, sıradan bir altyapı problemi olarak geçiştirilemeyecek kadar önemli soruları beraberinde getirmeli.
Çenedağ Mahallesi Denizciler Caddesi'nde, eski Derince Belediyesi hizmet binasının karşısında, Körfezray Metro Projesi çalışmalarının sürdüğü bölgede meydana gelen çökme sonrasında cadde araç ve yaya trafiğine kapatıldı. Ekipler bölgede güvenlik önlemleri alırken, çökmenin kesin nedenine ilişkin kamuoyuna açıklanmış bir teknik rapor bulunmuyor.
Elbette henüz bilimsel inceleme sonuçlanmadan yaşanan olayın doğrudan metro inşaatından kaynaklandığını söylemek doğru değil. Ancak asıl sorulması gereken soru da tam olarak burada başlıyor: Bu çökmenin nedeni nedir ve çevredeki yapıların güvenliği nasıl sağlanıyor?
Kocaeli, Gebze'deki acıyı ne çabuk unuttu?
29 Ekim 2025 tarihinde Gebze Mevlana Mahallesi'nde yaşanan Aslan Apartmanı faciası hafızalardaki yerini koruyor. Yedi katlı binanın çökmesi sonucu dört vatandaşımız hayatını kaybetti.
Olayın ardından yürütülen soruşturmada hazırlanan bilirkişi raporuna ilişkin kamuoyuna yansıyan bilgilerde üç farklı raporda üç farklı neden belirtilmişti. Bunlardan bir tanesi de metro tünel kazısı sırasında zeminde meydana gelen hacim kaybı ve oturmaların binanın çökmesinde etkili olduğuna yönelikti.
Yer altındaki mühendislik faaliyetleri, yalnızca kazı yapılan alanı değil, çevresindeki yapıların güvenliğini de doğrudan ilgilendirebilir.
Burada kimse peşinen suçlu ilan edilmemeli. Fakat Gebze'de yaşananlardan sonra Kocaeli'de hiçbir şey olmamış gibi davranılması da kabul edilemez. Tek sebep metro inşaatı değilse de bu yola etkisi her yönüyle araştırılmalıdır.
Derince'nin 1999 depreminden kalan yaraları hâlâ gündemde
Derince'nin geçmişine baktığımızda endişelerin neden daha da büyüdüğünü görüyoruz.
17 Ağustos 1999 Marmara Depremi, Derince'de büyük yıkıma ve ağır kayıplara neden oldu. Anadolu Ajansı'nın 2023 yılında yayımladığı verilerde, ilçede 1.349 kişinin hayatını kaybettiği, yaklaşık 3.800 konutun ve 868 iş yerinin yıkıldığı veya ağır hasar gördüğü belirtiliyor.
Daha da dikkat çekici olan ise ilçedeki yapı stokunun durumuydu.
Dönemin belediye başkanının açıkladığı verilere göre Derince'de bulunan yaklaşık 17 bin binanın 10 bini 1999 depreminden önce inşa edilmişti. İlçenin bina yaş ortalaması ise 30 olarak açıklanmıştı.
Şimdi soralım:
1999 depremini yaşamış, önemli ölçüde eski yapı stokuna sahip bir ilçede, büyük ölçekli yer altı kazıları gerçekleştirilirken çevredeki yapıların güvenliği ne kadar kapsamlı takip ediliyor? Şunu da belirtmeliyim ki metro inşaatı çevresinde gece geç saatlere kadar haritacıların binalarda ölçüm yaptığını bizzat gördüm.
Metro inşaatı çevresindeki binaların tamamının riskli olduğunu söylemek bilimsel değildir. Ancak eski yapıların geçmiş deprem hasarları, güçlendirme durumları ve mevcut taşıyıcı sistem performansları dikkate alınmadan güvenli olduklarını varsaymak da doğru değildir.
Asfalt çöker, peki zemindeki hareket binaya ulaşırsa?
Geoteknik mühendisliğinin ortaya koyduğu gerçekler oldukça açık.
Yer altı tünel kazılarında meydana gelebilecek zemin hacim kaybı, yeraltı suyu seviyesindeki değişimler ve farklı oturmalar, yüzeydeki yapılarda çatlaklara, temel hareketlerine ve taşıyıcı sistem üzerinde ilave zorlanmalara neden olabilir.
Mesele yalnızca çöken yolun betonla doldurularak yeniden asfaltlanması değildir.
Asıl mesele, bu çökmenin altında nasıl bir zemin hareketinin bulunduğunun araştırılması ve aynı bölgede yaşayan insanların güvenliğinin bilimsel verilerle güvence altına alınmasıdır.
Yetkililere açık sorularımız var!
Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, projeyi yürüten yüklenici firma ve ilgili denetim birimleri kamuoyunu aydınlatmalıdır.
- Denizciler Caddesi'nde meydana gelen çökmenin teknik nedeni nedir?
- Kazı öncesinde ve sonrasında çevredeki binaların oturma, çatlak ve deplasman ölçümleri düzenli olarak gerçekleştirildiğini görüyoruz, herhangi bir yapısal bozulma tespit edildi mi?
- Çökme meydana gelen bölgenin yakınındaki binalarda acil güvenlik taraması yapılacak mı?
- Bölgede bulunan eski yapıların deprem performansları ve temel güvenlikleri yeniden değerlendirilecek mi?
- Yapılan ölçümlerin sonuçları ve varsa risk eşikleri kamuoyuyla paylaşılacak mı?
Vatandaşların bu soruların yanıtlarını istemesi kamu kaynaklarıyla gerçekleştirilen büyük bir yatırımın güvenli, sürdürülebilir ve insan hayatını önceleyen şekilde yürütülmesini istemektir.
Kocaeli'nin yeni bir faciaya ihtiyacı yok!
Kocaeli elbette gelişmeli. Ulaşım sorunları çözülmeli, metro tamamlanmalı, şehir modern altyapıya kavuşmalı. Ancak bunların hiçbiri insan hayatından daha değerli değildir.
Gebze'de dört vatandaşımızı kaybettik. O facianın ardından alınması gereken dersler yalnızca Gebze ile sınırlı kalmamalıydı.
Bugün Derince'de yaşanan yol çökmesi, ilgili bütün kurumlar için ciddi bir uyarı niteliğinde değerlendirilmelidir.
Yol yeniden yapılır, asfalt yeniden dökülür, trafik yeniden açılır. Peki ya zemindeki sorun devam ederse? Ya çevredeki bir binanın temelinde fark edilmeyen bir hareket varsa?
Kocaeli, bir sonraki facianın ardından açıklama yapmak zorunda kalacağı bir şehir olmamalıdır.
