Hamaseti Bırakın, Gerçeğe Bakın: Bir Neslin Çöküşü!

Yıllarca kürsülerden en çok övündüğümüz, uluslararası arenada en büyük gücümüz olarak sunduğumuz bir gerçeğimiz vardı: "Genç nüfusumuz." Ancak bugün sokaklara, kafelere, okullara, üniversite kampüslerine ya da ailesinin evindeki odasından çıkamayan gençlerin dünyasına baktığımızda, bu fırsat penceresinin yavaş yavaş toplumsal bir enkaz alanına dönüştüğünü görüyoruz.

Türk gençliği, tarihte eşine az rastlanır çok yönlü bir krizin tam ortasında hayatta kalmaya çalışıyor. Ekonomik kriz sadece cüzdanları değil; hayalleri, aile kurma ihtimallerini, ruh sağlığını ve en acısı geleceğe dair umutları da yok ediyor.

"Ev Genci" Gerçeği

Geniş tanımlı genç işsizlik oranlarına ve kamuoyu araştırmalarına baktığımızda tablonun vahameti net biçimde ortaya çıkıyor. Türkiye'de bugün her dört gençten biri (bazı araştırmalara göre her üç gençten biri) ne eğitimde ne de istihdamda (NEET). Sosyoloji literatürümüze acı bir kavram olarak yerleşen "ev genci" tabiri; gençliğinin baharında, enerjisinin zirvesinde olması gereken milyonlarca gencin sabah uyanmak için geçerli bir nedenden yoksun olduğunu gözler önüne seriyor.

Bağımsız kamuoyu araştırmaları ve gençlere yönelik yapılan geniş kapsamlı anketler, gençlerin %70'inden fazlasının imkânı olsa hayatını yurt dışında sürdürmek istediğini gösteriyor. Bu durum geçici bir "beyin göçü" hevesi değil; temel bir "insanca yaşama" refleksidir.

Ertelenen Hayatlar ve Unutulan "Yetişkinlik" Hayali

Ekonomik krizin en sarsıcı darbesi, gençlerin yetişkinliğe adım atmasını imkânsız kılmasıdır. Barınma krizinin her geçen gün büyümesi ve sıradan bir kiralık evin dahi asgari ücretin tamamını yutması, gençlerin aile evinden ayrılıp bağımsız ve düzenli bir hayat kurmasını engelliyor.

Aile kurmak, evlenmek, bir yuva inşa etmek artık lüks bir hayale dönüştü. En temel beyaz eşyaların ve mobilyaların toplam maliyeti yüz binlerce lirayı bulurken, gençler için "dünya evine girmek" devasa bir borç batağına saplanmakla ve gelecek yıllarını ipotek altına aldırmakla eş değer. Hal böyle olunca aidiyet duygusunu kaybeden, toplumun temel yapı taşı olan aile kurumuna entegre olamayan köksüz bir nesil ortaya çıkıyor.

Umutsuzluğun Karanlık Yüzü

Umutsuzluğun ve ekonomik sıkışmışlığın olduğu yerde karanlık güçlenir. İşsizlik ve parasızlık, gençleri maalesef kayıt dışı ekonomiye ve suça iten ana faktörlerden biridir. Adli istatistikler ve sosyolojik çalışmalar; hırsızlık, dolandırıcılık (özellikle dijital mecralarda) ve en tehlikelisi madde bağımlılığı ile torbacılık gibi suçlarda genç yaş oranının giderek yükseldiğini gösteriyor. Sistemin içinde meşru yollardan bir yere varamayacağına inanan gençler, gayrimeşru yolların sahte cazibesine ve suç örgütlerinin kirli emellerine kapılıyor.

Bununla birlikte yaşanan bir diğer felaket ise psikolojik çöküştür. Gençler arasında artan anksiyete, depresyon ve maalesef intihar vakaları, "geleceksizliğin" yarattığı derin travmanın bir sonucudur. Antidepresan kullanım yaşının hızla düşmesi ve psikolojik rahatsızlıkların bu denli yaygınlaşması sadece tıbbi değil, sosyo-ekonomik bir çöküşün ertelenemez alarmıdır.

Gerçekler ve Acil Çözüm Önerileri

Bu tabloyu tersine çevirmek hamasetle ya da "bizim zamanımızda şartlar daha zordu" nasihatleriyle mümkün değildir. Yapısal, rasyonel ve gençleri merkeze alan acil eylem planlarına ihtiyaç vardır:

• "İlk İşim" Vergi Muafiyeti: Üniversite veya lise mezunu gençleri ilk kez işe alacak işletmelere, maaşın vergi ve prim yükünün tamamının ilk 2 yıl devlet tarafından karşılanması. Bu adım, işverenlerin tecrübesiz gençleri istihdam etme oranını doğrudan artıracaktır.
• Eğitim-Sanayi Entegrasyonu: Organize sanayi bölgeleri ile meslek yüksekokullarının iş birliği içinde entegre edilmesi ve mezun olunduğu an çalışma alanı hazır olan garantili mesleki eğitim modellerine geçilmesi.
• Genç Sosyal Konutları: TOKİ veya yerel yönetimler eliyle, sadece yeni evlenecek gençlere yönelik; maliyetine, uzun vadeli ve kâr amacı gütmeyen  "Gençlik Konutları" projelerinin acilen devreye alınması.
• Kredi ve Borç Yapılandırmaları: KYK borçlarının sadece faizlerinin silinmesi yeterli değildir; gençlerin işe giriş tarihlerine ve gelir durumlarına göre şekillenen, ödeme gücü oluşana kadar ödemelerin bütünüyle dondurulduğu yeni bir sisteme geçilmelidir.
• Ücretsiz Psikolojik Destek ve Rehabilitasyon Programları: İlçe sağlık müdürlükleri ve belediyeler bünyesinde, gençlere yönelik randevu kuyruklarında aylarca bekletmeyen ücretsiz psikolojik destek ve kariyer danışmanlığı merkezleri kurulmalıdır. Gençlerin ruh sağlığı, en önemli halk sağlığı konularından biri olarak ele alınmalıdır.
• Suç Önleyici Sosyal Adımlar: Suç oranı yüksek mahallelerde, gençleri sokaktan ve madde tuzağından çekecek teknoloji, sanat ve spor odaklı "Gelişim Atölyeleri" inşa edilmeli ve bu merkezler devlet tarafından sübvanse edilmelidir. Suç örgütleriyle mücadele sertleştirilmeli; sokaklar suça değil, geleceğe hizmet edecek güvenli bir ortama kavuşturulmalıdır.

Türk gençliği tembel ya da yeteneksiz değildir; sadece umutsuz, yorgun ve küskündür. Onlara "giderlerse gitsinler" demek veya var olan krizlerini küçümsemek, bir ülkenin kendi geleceğine kilit vurmasıdır. Ekonomik programlar hazırlanırken merkeze sadece enflasyon ve faiz oranlarını değil, "kaybolan gençliği" koymadığımız sürece atılacak her adım eksik kalacaktır. Çünkü gençliğini kaybeden bir ülkenin kurtarabileceği bir geleceği yoktur.

Bugün okula giden gençlerin şiddet olaylarında hayatını kaybetmesi, uyuşturucu kullanımının 10'lu yaşlara kadar düşmesi, boşanmaların artıp evlilik oranlarının hızla gerilemesi ve nitelikli gençlerin yurt dışına gitmesi; acil eylem planlarının derhal devreye alınması gerektiğini kanıtlayan acı gerçeklerdir.

Milli ve manevi değerlerinden uzaklaşmış, geleceğe dair umudu kalmayan bir nesil, geri dönülemez bir "beka" sorunudur. İktidar ve muhalefet artık kısır çekişmeleri ve suni gündemleri bir kenara bırakarak doğrudan "geleceğimize" odaklanmalıdır. Bu mesele, kişisel hırsların ve siyasi hesapların tamamen üzerindedir. Vakit, ciddiyet vaktidir!

Emir İhsan Kam

30.09.2026